Unit 15 - Kaugalian, Halagahin, at Pagkatao (Customs, Values & Character)

home > unit 15 >

 

KULTURA


From Colonial To Liberation Psychology: The Philippine Experience


From Colonial To Liberation Psychology: The Philippine Experience Psychology

Cultural Topic to develop pride in one’s cultural heritage.

Ang Loob ng Pilipino
“Madaling maging tao, subalit mahirap magpakatao.”                        Isang salawikaing Tagalog

            Utang na loob, lakas-loob, tibay ng loob, tining ng loob.  Ano nga ba ang “loob?”  Ang loob ng Pilipino ay maaaring isip, bait, damdam, alaala, bolisyon.  Malalim at malawak ang konsepto ng loob sa kulturang Pilipino.  Hindi ito nakikita sapagkat nasa loob subalit naaapuhap ng kapwa Pilipino.  Ang looban ay nangangahulugan ng komunidad, o di kaya’y nakawan.  Ang niloloob ay maaaring pag-ibig o pagkamuhi, inggit o ang nais. Sa pagkatao, ang mga dalumat na kaugnay nito ay kababaang loob, kabutihang-loob, kagandahang loob, may kusang-loob, payapang loob, mapagkaloob, tapat na kalooban.  Ang manloloob ay isang taong magnanakaw. Ang masasamang-loob ay mga kriminal. May mahina ang loob, may malakas ang loob, malamig ang loob, maluwag sa loob, mabigat ang loob, pampalubag-loob, wala sa loob, kagaanang-loob, kapalagayang loob, lagay ng loob. Ang pikit ang loob ay taong walang pakundangan sa katarungan.  Samakatwid, ang loob ay ang buod ng pagkatao o humanidad ng isang Pilipino kung kaya kapag nakikiusap o nasa kagipitan ang isang tao, ang bukambibig nito ay “utang na loob, pakawalan ninyo kami.”

            Kanino nakikingutang ng loob?  Sa loob o pagkatao ng nang-aapi o nanggigipit na kung may nalalabi pang hibla ng dangal ng pagkatao o humanidad sa kanya ay kikilanlin ang pagkatao o humanidad din ng taong ginigipit.  Ang utang na loob sa gayon ay isang halagahin na kumikilos upang kilalanin, igalang, payabungin, at sa ibang pagkakataon ay ipagsanggalang ang ubod ng dignidad ng bawat tao.

TALASALITAAN
Utang na loob-                        debt of gratitude
lakas-loob                                courage
tibay ng loob                           inner strength
tining ng loob                          clarity of thinking, feeling, volition
isip, bait, damdam, alaala, bolisyon
naaapuhap                               discern, can be apprehended; able to find, by feeling or groping in the dark
looban                                     compound, community, to rob a house
nangangahulugan                     meaning, signifying
inggit                                       envy
nais                                          desire
pagkatao                                  personhood, humanity, character, personality, moral nature
dalumat                                   concept; deep thought
kaugnay                                   related
kababaang loob                        humility, lit. lowness of the inside
kabutihang-loob                      good naturedness; good hearted, generous
kagandahang loob                    generosity, noblemindedness
may kusang-loob                     one who does his work without prodding
payapang loob                        peaceful, calm person
tapat na kalooban                    sincere
mapagkaloob                           generous
manloloob                               robber
masasamang-loob                    criminal
mahina ang loob                      coward
malakas ang loob                     daring
malamig ang loob                     indifferent
maluwag sa loob                      willing, cheerfully ready
mabigat ang loob                     sad, heavy-hearted
pampalubag-loob                    consolation,
wala sa loob                            nonchalant
kagaanang-loob                        something to pacify intense emotion such as anger
kapalagayang loob                   confidante, intimate
lagay ng loob                           mood, state of mind or feeling
pikit ang loob                          blind to injustice
pakundangan                           care, respect, consideration
katarungan                               justice
samakatwid                             therefore
buod                                        core
nakikiusap                               pleading
kagipitan                                 in distress, in danger
bukambibig                              common or favorite expression; saying; byword
pakawalan                               set free
nakikingutang ng loob             owing a favor from someone with social affix maki
nang-aapi                                 oppressing others who are less fortunate
nanggigipit                               causing someone to be in a tight situation or predicament
nalalabi                                    remaining
hibla                                        strand, fiber, thread, length of thread for a needle
dangal                                      honor, dignity, integrity
kikilanlin                                 will acknowledge, recognize, regard, will put into consideration; to know what a thing is.
taong ginigipit                         the person being oppressed, cornered or surrounded; unable to move freely because of lack of space.